02 JUNI 2026 – Nota: Rol van de commissarissen van het Verenigd College in de beheersorganen van Iriscare (ABC-BGBP-BG)

Nota gericht aan de commissarissen van het Verenigd College van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie en ter informatie bezorgd aan de beheersorganen van de bicommunautaire Dienst voor Gezondheid, Bijstand aan Personen en Gezinsbijslag

Betreft: rol van de commissarissen van het Verenigd College in de beheersorganen van Iriscare (ABC-BGBP-BG)

Wettelijk kader waarop deze nota is gebaseerd:

- Ordonnantie van 23 maart 2017 houdende de oprichting van de bicommunautaire Dienst voor Gezondheid, Bijstand aan Personen en Gezinsbijslag (hierna "ordonnantie" genoemd);

- Besluit van het Verenigd College van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie van 24 oktober 2025 tot goedkeuring van het huishoudelijk reglement van het Algemeen Beheerscomité van de bicommunautaire Dienst voor Gezondheid, Bijstand aan Personen en Gezinsbijslag (hierna "huishoudelijk reglement ABC" genoemd);

- Huishoudelijk reglement van de beheerraad voor Gezondheid en Bijstand aan Personen van de bicommunautaire Dienst voor Gezondheid, Bijstand aan Personen en Gezinsbijslag - 9 november 2023 (hierna "huishoudelijk reglement BGBP" genoemd);

- Huishoudelijk reglement van de beheerraad voor het Gezin van de bicommunautaire Dienst voor Gezondheid, Bijstand aan Personen en Gezinsbijslag - 9 november 2023 (hierna "huishoudelijk reglement BG" genoemd);

- Besluit van het Verenigd College van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie van 12 juni 2018 tot vaststelling van de presentiegelden toe te kennen aan de voorzitters, de ondervoorzitters, de leden van de organen van de Bicommunautaire Dienst voor Gezondheid, Bijstand aan Personen en Gezinsbijslag en aan de regeringscommissarissen die in die organen zetelen (hierna "besluit van 12 juni 2018" genoemd);

- Beheersovereenkomst 2021-2023.

NB : De ordonnantie van 16 mei 2024 houdende de Codex van de openbare financiën van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (hierna "Codex van de openbare financiën" genoemd) bevat ook regels die van toepassing zijn op de commissarissen van het Verenigd College. We passen echter de "lex specialis derogat legi generali" toe, namelijk dat de specifieke ordonnantie van Iriscare, wat zijn eigen werking betreft, voorrang heeft op de ordonnantie van 16 mei 2024. Die dubbele regels moeten in die laatste worden geschrapt, wat Iriscare betreft.

Algemene rol van de commissarissen van het Verenigd College:

De vijf commissarissen oefenen een toezicht uit van het Verenigd College op de bicommunautaire Dienst voor Gezondheid, Bijstand aan Personen en Gezinsbijslag (hierna "Iriscare" genoemd).

Zij vertegenwoordigen het Verenigd College in zijn geheel binnen Iriscare.

Een commissaris vertegenwoordigt dus niet een bepaald lid van het Verenigd College, en is evenmin verbonden aan een bepaalde bevoegdheid die aan een van de leden van het Verenigd College is toegekend.

Dit college van vijf commissarissen verdeelt deze controletaak onder elkaar binnen de beheersorganen van Iriscare – namelijk het algemeen beheerscomité (ABC), de beheerraad voor Gezondheid en Bijstand aan Personen (BGBP) en de beheerraad voor het Gezin (BGBP) (art. 39, § 1, van de ordonnantie).

In dat verband zien ze toe op:

de naleving van de toepasselijke wetten, ordonnanties en besluiten;
de naleving van de beheersovereenkomst (art. 39, § 2, van de ordonnantie).

Binnen dit kader hebben ze uitgebreide informatie- en onderzoeksprerogatieven:

ze worden uitgenodigd op alle vergaderingen van het ABC, de BGBP en de BG (art. 39, § 3, van de ordonnantie);
ze mogen toegang hebben tot alle documenten van Iriscare;
ze mogen alle nuttige informatie opvragen en controles uitvoeren (art. 39, § 3, van de ordonnantie).

Ze hebben ook een individuele beroepsbevoegdheid: elke commissaris mag een schorsend beroep instellen bij het Verenigd College tegen een beslissing die hij onregelmatig of problematisch acht voor de uitvoering van de opdrachten van Iriscare. De nadere regels om dit beroep in te dienen zijn de volgende:

het moet binnen een termijn van vier dagen worden ingediend. Deze termijn gaat in op de dag van de vergadering waarop de beslissing is genomen, voor zover de commissaris hierop volgens de regels werd uitgenodigd, en in het tegengestelde geval op de dag waarop hij hiervan kennis heeft genomen;
een kopie van het beroep wordt aan Iriscare bezorgd;
indien binnen een maand, die ingaat op dezelfde dag als deze bedoeld in het eerste streepje, het Verenigd College niet tot nietigverklaring is overgegaan, wordt de beslissing definitief;
van deze termijnen worden zondagen, zaterdagen en wettelijke feestdagen uitgesloten (art. 40 van de ordonnantie).

Prerogatieven van de commissarissen van het Verenigd College bij de werking van de beheersorganen van Iriscare (ABC-BGBP-BG):

De huishoudelijke reglementen bevestigen de actieve deelname van de commissarissen aan het werk van Iriscare:

ze ontvangen steeds de agenda en de documenten en worden uitgenodigd voor alle vergaderingen (art. 3 van het huishoudelijk reglement ABC-BGBP-BG);
ze hebben de mogelijkheid om uitstel van de bespreking van een agendapunt naar de volgende vergadering te vragen (art. 4 van het huishoudelijk reglement ABC-BGBP-BG);
ze kunnen opmerkingen formuleren in verband met de notulen (art. 12 van het huishoudelijk reglement ABC-BGBP-BG).

Wat betreft meer specifiek de mogelijkheid om de bespreking van een agendapunt uit te stellen (art. 4, tweede en derde lid, van het huishoudelijk reglement ABC-BGBP-BG), beschikt elke commissaris over de bevoegdheid om op eigen initiatief uitstel te vragen van de bespreking van een punt:

die vraag kan tijdens de vergadering of schriftelijk vóór de vergadering worden gesteld;
ze vereist geen bijzondere motivatie noch steun van andere leden van het betrokken beheersorgaan;
als de vraag geldig geformuleerd is, wordt ze van rechtswege uitgesteld naar de volgende vergadering.

Deze bevoegdheid is echter omkaderd:

het uitstel kan slechts eenmalig eenzijdig zijn;
voor elk tweede uitstel of elk uitstel naar een latere of onbepaalde datum is het akkoord van het betrokken beheersorgaan vereist;
met andere woorden, de commissaris heeft geen blijvend recht om te blokkeren, maar alleen de mogelijkheid om eenmalig een uitstel naar de volgende vergadering op te leggen.

Hieruit volgt dat die bevoegdheid een instrument van procedurele garantie vormt dat de commissaris in staat stelt:

over de nodige tijd te beschikken om het dossier te onderzoeken;
om aanvullende informatie te vragen;
of om eventuele moeilijkheden te melden voordat een beslissing wordt genomen.

Dat mechanisme kadert in de algemene controleopdracht die aan de commissarissen is toevertrouwd door de ordonnantie (art. 39 van de ordonnantie), zonder dat aan hen echter een beslissingsbevoegdheid wordt verleend over de inhoud van de dossiers.

Bovendien mag het Verenigd College of elke commissaris die het hiertoe machtigt, van het bevoegde beheersorgaan eisen dat het beraadslaagt over enige aangelegenheid die hij bepaalt (art. 41 van de ordonnantie).

De commissarissen kunnen ook deelnemen aan bepaalde werkgroepen, met name in begrotingsaangelegenheden (art. 36, § 2, van de ordonnantie).

Vertegenwoordiging door twee commissarissen (van de vijf) van het Verenigd College:

De ordonnantie voorziet erin dat het Verenigd College door twee commissarissen wordt vertegenwoordigd in de beheersorganen van Iriscare:

het ABC – behalve bij de vaststelling van de opdrachtenbegroting van Iriscare (art. 10, § 4, van de ordonnantie);
de BGBP (art. 21, § 3, van de ordonnantie);
de BG (art. 29, § 2, van de ordonnantie).

Daarnaast komen twee door het college van commissarissen aangestelde commissarissen specifiek tussenbeide om het jaarlijkse verslag op te stellen over de uitvoering van de beheersovereenkomst voor het Verenigd College (art. 8, § 3, van de ordonnantie) en kunnen ze deel uitmaken van de delegatie van het Verenigd College in het opvolgingscomité voor de verwezenlijking van de verbintenissen die in het kader van de beheersovereenkomst zijn aangegaan.

Voor de BG in het bijzonder, kunnen de beslissingen die geen gelijke behandeling waarborgen tussen de privéfondsen voor de betaling van kinderbijslag en de directie betaling van Iriscare bestreden worden bij de commissarissen (art. 29, § 4, van de ordonnantie).

Op begrotingsgebied bepalen de Codex van de openbare financiën en de uitvoeringsbesluiten ervan dat, voor de ABI's 2 (waaronder Iriscare) :

de voorstellen tot kredietherverdeling (ABC) onderworpen zijn aan het voorafgaandelijke akkoord van de commissarissen (art. 42 en 43);
de voorstellen tot overschrijding van vereffeningskredieten (en vastleggingskredieten - een vergetelheid van de wetgever, die moet worden rechtgezet) (ABC) onderworpen zijn aan het voorafgaandelijke akkoord van de commissarissen (art. 46).

Niets belet de vijf commissarissen echter om deze bevoegdheid aan twee van hen te delegeren – in de praktijk oefenen momenteel slechts twee commissarissen deze bevoegdheid uit.

Geen hiërarchie tussen de commissarissen van het Verenigd College:

De teksten voorzien niet in een onderscheid van bevoegdheden of juridische prerogatieven tussen de commissarissen naargelang van hun specifieke aanstelling bij het begin van een vergadering. Zij vormen een college van vijf commissarissen van het Verenigd College die dezelfde controletaak onder elkaar verdelen.

De aanstelling van twee commissarissen is bedoeld om:

hetzij de vertegenwoordiging van het Verenigd College in het betrokken orgaan te verzekeren;
hetzij een specifieke opdracht te vervullen waarin de ordonnantie voorziet (bv. jaarverslag, zoals hierboven vermeld).

Ze brengt als zodanig geen bijkomende beslissingsbevoegdheden of juridische hiërarchie ten opzichte van de andere commissarissen met zich mee.

Meer bepaald:

- is de beroepsbevoegdheid (art. 40 van de ordonnantie) individueel en behoort ze toe aan elke commissaris;

- zijn de prerogatieven wat betreft toegang tot informatie en controle identiek voor alle commissarissen (art. 39, § 3, van de ordonnantie).

Samengevat beschikken de commissarissen over een controlebevoegdheid, een bevoegdheid op het gebied van toegang tot informatie en een beroepsbevoegdheid, maar oefenen ze geen eigen beslissingsbevoegdheid uit in de beheersorganen van Iriscare. De aanstelling van twee commissarissen om het Verenigd College te vertegenwoordigen of voor bepaalde specifieke taken heeft niet tot gevolg dat aan hen hogere prerogatieven worden toevertrouwd dan aan de andere commissarissen.

Aanduiding van de commissarissen van het Verenigd College:

Daarnaast ontvangen de commissarissen 50 euro presentiegeld per bijgewoonde vergadering, met maximum 15 bezoldigde vergaderingen per jaar (art. 3 van het besluit van 12 juni 2018).

De regels met betrekking tot het mandaat van de commissarissen in het algemeen zijn opgenomen in art. 39, § 1/1, van de ordonnantie:

ze worden aangeduid door het Verenigd College;
binnen zes maanden na de vernieuwing van de Verenigde Vergadering;
voor een mandaat van vijf jaar;
dat mandaat neemt vroegtijdig een einde 1/ bij vrijwillig ontslag (de ontslagnemende commissaris oefent zijn mandaat verder uit tot in zijn vervanging is voorzien) of 2/ bij afzetting door het Verenigd College;
bij vroegtijdige beëindiging duidt het Verenigd College zo snel mogelijk een nieuwe commissaris aan; deze laatste oefent het mandaat uit van de commissaris die hij vervangt.

De commissarissen worden aangesteld bij besluit van het Verenigd College, die besluiten zijn hier beschikbaar